متهم کردن نیروهای امنیتی و انتظامی به کشتار مهاجران افغان

رسانه های ضد انقلاب با طرح مباحث جدیدی در خلال روزهای اخیر، نیروهای امنیتی و انتظامی ایران را ذیل عنوان «کشتار مهاجران افغان» و طرح اتهام «آزار سیستماتیک پناهجویان» متهم نموده اند.
کد خبر: ۵۷۹۳
تاریخ انتشار: ۰۲ تير ۱۳۹۹ - ۱۶:۵۱

به گزارش دیدارمدیا؛ رسانه‌های ضدانقلاب با استناد به یکی از حقوق پیش‌بینی شده در اعلامیه جهانی حقوق بشر که شامل پناهندگان نیز می‌شود مبنی بر اینکه «هر گونه شکنجه و رفتار خلاف شئون بشری» (ماده ۹) علیه افراد منع می‌شود، تلاش کرده‌اند تا اولا از نیروهای انتظامی و امنیتی ایزران چهره‌ای وحشتناک ترسیم نمایند و ثانیا با روایت داستان‌هایی تخیلی، برای اثبات ادعای «آزار سیستماتیک پناهجویان توسط نیروهای مرزی جمهوری اسلامی ایران» گزاره‌سازی نمایند.

 

صدای آمریکا در همین زمینه گزارشی خبری رابا عنوان "معاون وزیر خارجه آمریکا: از ایران می‌خواهیم اعمال خشونت علیه پناهجویان را متوقف کند"، منتشر نموده که در آن می نویسد: «معاون امور دموکراسی و حقوق بشر وزیر خارجه آمریکا گفت از این که مهاجران و پناهجویان افغان توسط مرزبانی و پلیس ایران غرق، مضروب و زنده به آتش کشیده می‌شوند وحشت کردم.

 

رابرت دسترو روز شنبه همزمان با روز جهانی پناهجویان در پیامی در توئیتر نوشت، آنهایی که مسئول این اتفاقات هستند باید پاسخگو شوند. ما بار دیگر از ایران می خواهیم به حقوق بشر احترام گذاشته و اعمال خشونت علیه پناهجویان را متوقف کند.

 

رئیس جمهوری افغانستان ۱۹ اردیبهشت ماه یک هیات ده نفره را برای ارزیابی گزارش های مربوط به غرق شدن مهاجران افغان در رودخانه ای در مرز ایران و افغانستان تعیین کرده بود.

 

بخش دری صدای آمریکا به نقل از گروهی از شهروندان افغانستان در استان هرات گزارش داده بود مرزبانان ایرانی ۵۰ شهروند افغان را پس از شکنجه به رودخانه‌ هریرود انداخته‌اند.

 

در پی این گزارش‌ها آلیس جی. ولز، دستیار موقت وزیر خارجه آمریکا در امور جنوب و مركز آسيا، رفتار بی رحمانه‌ای که ایران در مورد آزار مهاجران افغانستانی به آن متهم شده است را هولناک خواند و خواستار تحقیق در مورد این اتهامات شد.»

 

رادیو فردا نیز در گزارش خبری اش با عنوان "پمپئو: شورای حقوق بشر سازمان ملل به «مکانی امن» برای دیکتاتورها و کشورهایی مانند ایران تبدیل شده است"، می نویسد: «وزیر خارجه ایالات متحده در واکنش به تصمیم شورای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد برای تمرکز بر وضعیت پلیس و برابری نژادی در آمریکا گفت که این شورا به «مکانی امن» برای دیکتاتورها و کشورهایی مانند ایران تبدیل شده است. مایک پمپئو وزیر خارجه آمریکا روز شنبه ۳۱ خرداد با صدور بیانیه‌ای گفت: شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، اکنون در سازش با ونزوئلا، و اخیرا با کوبا و چین، مدتهاست که به مکانی امن تبدیل شده برای دیکتاتورها و دموکراسی‌هایی که مخالفتی با آنها ندارند.

 

آقای پمپئو با اشاره به این که رویکرد منافقانه شورای حقوق بشر سازمان ملل «مایه ناامیدی بسیار برای مدافعان راستین کرامت انسانی است» در ادامه خاطرنشان کرد که «مرگ غم‌انگیز جرج فلوید در ایالات متحده و حوادث پس از آن نشانه قوت و بلوغ دموکراسی ما است.»

 

او همچنین تاکید کرد: «آمریکایی‌ها در میانه مشکلات اجتماعی مختلف همواره به طور آشکار و علنی عمل کرده‌اند، با آگاهی از این که آزادی آنها از طریق قانون اساسی و حاکمیت توانمند قانون محافظت می‌شود. ما برای پاسخگو کردن افراد و نهادها بسیار جدی هستیم.»

 

وزیر خارجه آمریکا گفت: «متاسفانه شورا یک بار دیگر خرد و منطق پشت تصمیم ما به خروج در سال ۲۰۱۸ را تایید کرد. اگر شورا درباره پاسداری از حقوق بشر جدی بود، موارد زیادی برای توجه، مانند عدم برابری نژادی در جاهایی مانند کوبا، چین و ایران، وجود دارد.»

 

ایندیپندنت فارسی نیز در گزارش خبری اش با عنوان "سوختن خودروی مهاجران در یزد، آتشی دیگر در خرمن افغان‌ها"، به مباحث ذیل پرداخته است:


• غفور لیوال، سفیر افغانستان در ایران، به شهر یزد رسیده تا درباره تیراندازی به خودروی حامل مهاجران افغان تحقیق کند.


• بر اساس گزارش‌های ابتدایی یک گشت امنیتی جمهوری اسلامی ایران به سمت خودروی مهاجران در شاهراه یزد آتش گشوده و آن را منفجر کرده است.


• وزارت خارجه افغانستان تایید می کند که در این رخداد دست‌کم سه شهروند افغان کشته، چهار نفر دیگر مجروح و تعدادی دیگر ناپدید شده و احتمالا در آتش سوخته‌اند.


• هنوز دعوای دیپلماتیک غرق شدن مهاجران افغان در رودخانه مرزی هریرود بین ایران و افغانستان به قوت خود ادامه دارد که این بار انفجار و آتش‌سوزی ماشین مهاجران افغان در شاهراه یزد پای غفور لیوال را به این شهر کشیده است.


• احمد ترحمی بهابادی، معاون سیاسی امنیتی استاندار یزد شلیک ماموران نیروی انتظامی ایران به خودروی حامل شهروندان افغان را تایید می‌کند، اما می گوید که این ماشین نه به خاطر گلوله که به دلیل سرعت بالا و برخورد شدید با گارد ریل کنار جاده آتش گرفته است.


• به گفته احمد ترحمی بهابادی، آتش‌‌سوزی این خودرو «هشت کیلومتر» بعد از اصابت گلوله با لاستیک رخ داده و «هیچ ارتباطی با شلیک گلوله نداشته است.»


• او می گوید حرکت راننده خودرو «بر روی رینگ و استفاده از مواد محترقه» و جرقه‌های ناشی از حرکت روی رینگ، خودرو را دچار حریق کرده است.


• آقای ترحمی می‌گوید این خودرو یکی از پنج‌ خودرویی بوده است که به صورت یک کاروان «اتباع غیرمجاز» و «مواد مخدر» حمل می‌کردند.


• اما ویدئوهایی که رهروان از این حادثه ضبط و در رسا‌ه های اجتماعی منتشر کرده‌اند تنها یک خودروی آتش گرفته مهاجران را نشان می‌دهد و از چهار خودروی دیگری که آقای رحمی ادعا ‌ی کند خبری نیست.


• افغانستان هم این ادعاهای مقام‌های جمهوری اسلامی ایران را قابل پرسش می‌داند و می‌گوید که ابتدا درباره تیراندازی و آتش گرفتن ماشین حامل مهاجران تحقیق شود.


• وزارت خارجه افغانستان در بیانیه‌ای که برای رسانه‌ها فرستاده می‌نویسد:‌ «وزارت امور خارجه در تماس با مراجع ذی‌ربط جمهوری اسلامی ایران تلاش دارد تا معلومات درست و دقیق از چگونگی وقوع این حادثه دریافت نموده و در روشنایی آن اقدامات لازم و عملی اتخاذ نماید.»


• در بیانیه دوم وزارت خارجه مبنی بر پیگیری این رخداد بار دیگر می‌آید که سفیر افغانستان در تهران به یزد رسیده تا ‌«پیرامون جزئیات از جمله دلایل شلیک نیروهای انتظامی ایران به موتر [خودرو] حامل اتباع افغان و چگونگی تعقیب عدلی مسببین حادثه تحقیق نموده و به وزارت امور خارجه نتایج آن را ارسال نماید.»


• وزارت خارجه افغانستان پیشتر و بعد از غرق شدن مهاجران افغان در مرز که در میان شان دست‌کم سه کودک زیر ۱۸ سال هم بودند، گفته بود تکرار حادثه‌های این‌چنینی می تواند بر روابط دو کشور همسایه تاثیر بگذارد.


• اما بازتاب خبر شلیک به ماشین مهاجران و جسد آتش گرفته یکی از این مهاجران در میان شهروندان افغان و ایرانی گسترده بوده است.


• در بخشی از ویدئویی که از محل حادثه منتشر شده و مهاجر افغان را نشان می دهد، او می گوید «کمی آب بیار که سوختم.»


• فعالان فرهنگی و رسانه‌ای دو کشور با استفاده از این عبارت هشتگ ساخته اند و از نظام جمهوری اسلامی ایران که به گفته آنها به غیرنظامیان رحم ندارد، انتقاد کرده‌اند.


• مریم سما، نماینده مجلس افغانستان می‌گوید: ‌«آنهایی که دنبال عدالت و انسانیت هستید، جورج فلویدها همه جا هستند، یکی نمی‌تواند نفس بکشد، دیگری را در آب غرق می کنند و یکی دیگر در آتش می‌سوزد. این ظلم ادامه خواهد داشت تا زمانی که من و تو عدالت را تنها برای خودمان و منافع کوچک‌مان بخواهیم. مرزِ انسانیت جغرافیا، نژاد و مذهب نیست. در مقابل هیچ جنایتی از سوی هیچ فرد و سیستمی سکوت نکنیم.»


رسانه فوق در مطلب دیگری با عنوان "مرگ پناهجوی افغانستانی زیر شکنجه نیروهای مرزی ایران: یک روایت" به قلم محمد غلام ابوالفضل، می نویسد:


• یکی از اساسی‌ترین حقوق پیش‌بینی شده در اعلامیه جهانی حقوق بشر که شامل پناهندگان نیز می‌شود این است که «هر گونه شکنجه و رفتار خلاف شئون بشری» (ماده ۹) را علیه افراد منع می‌کند، حال آنکه روایت مرگ علیرضا و آزارهای جسمی و روحی همراهان او و همچنین روایت‌های مشابه پناهجویان افغانستانی از آزار و اذیت مأموران انتظامی و مرزی ایران، شاهدی است بر وجود آزار سیستماتیک پناهجویان توسط نیروهای مرزی جمهوری اسلامی ایران.


• آیدا در خصوص شیوه‌های متنوع نیروهای امنیتی ایران برای آزار پناهجویان می‌گوید: «فردای آن ‌روز برادرم را به دادگاه بردند تا قاضی حکم تحویل دادن جنازه را صادر کند. قاضی در دادگاه به برادرم گفته بود تا یک ساعت دیگر یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان به حساب دادگستری واریز می‌کنید وگرنه دستور می‌دهم جنازه را دفن کنند. بعد هم خودش را مجبور کرده بودند تا جنازه را از سردخانه تحویل بگیرد و سوار آمبولانس کند. برادرم وقتی از دادگاه برگشت هیچ حرفی نمی‌زد و فقط به یک نقطه خیره بود و هیچ چیزی هم نمی‌خورد.»


• «عصر روز دوم از ما نفری ۳۰ هزار تومان گرفتند تا ما را به یک سالن ورزشی در شهری در آن نزدیکی ببرند. چیزی حدود هزار نفر پناهجو را در این سالن ورزشی که تنها یک سرویس بهداشتی داشت حدود یک هفته زندانی کردند. تعدادی پناهجوی پاکستانی میان ما بود که خود مأموران مرزی می‌گفتند اینها برای پیوستن به داعش می‌خواستند از طریق غیرقانونی از ایران عبور کنند و به مناطق تحت کنترل داعش بروند.»


• فشار بر پناهجویان افغانستانی اما تنها به کتک زدن ختم نمی‌شود. عدم ارائه خدمات درمانی و حتی پرهیز از دادن آب و غذای مناسب به آنها از دیگر شیوه‌های متداول مرزداران جمهوری اسلامی برای تحت فشار قرار دادن پناهجویان افغانستانی‌ است.


• آزار سیستماتیک پناهجویان افغانستانی توسط نیروهای امنیتی ایران


• ماجرای مرگ علیرضا تنها مورد از آزار و اذیت پناهجویان افغانستانی توسط نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی نیست. حدود یک ‌ماه پیش بود که ۵۷ نفر از پناهجویان افغانستانی توسط نیروهای هنگ مرزی دستگیر می‌شوند و پس از شکنجه و آزار و اذیت به کنار رودخانه هریرود برده شده و آنها را اجبار می‌کنند تا از رودخانه عبور کنند. در این رخداد حدود ۲۳ نفر در آب جان داده و غرق می‌شوند.


• شیوه برخورد نیروهای انتظامی و مرزداران ایران با پناهجویان افغانستانی بیانگر برخوردهایی غیر‌انسانی است که نمی‌توان به آنها به چشم یک اتفاق نگاه کرد.

 

• رویکرد نیروهای امنیتی با پناهجویان افغانستانی حکایت از وجود آزار و اذیت سیستماتیک نسبت به پناهندگان دارد.

• محمدرضا که دوران خدمت سربازی‌اش را در یکی از هنگ‌های مرزی گذرانده به زمانه می‌گوید:


• «فرماندهان ما از ما می‌خواستند کاری نکنیم که به افغانستانی‌ها که معمولا از راه زمینی و غیر‌قانونی تلاش می‌کردند به ایران وارد شوند، خوش بگذرد. ما مجبور بودیم آنها را در اردوگاه‌ها یا بازداشتگاه‌هایی نگهداری کنیم که کمترین امکانات بهداشتی را هم نداشتند و بدون شک فرماندهان ما و رده‌های بالاتر از اوضاع بهداشتی و خورد و خوراک آنها باخبر بودند. گاهی شرایط به قدری غیر‌انسانی بود که ما هم آزرده می‌شدیم اما کاری نمی‌توانستیم انجام دهیم.»


• ایران هر ساله مبلغ قابل توجهی از سازمان ملل و اتحادیه اروپا برای بهبود وضع پناهندگان افغانستانی دریافت می‌کند اما با این حال تغییر چندانی در اوضاع درمانی، تحصیلی و شغلی آنان دیده نمی‌شود.


• اتحادیه اروپا تنها در فاصله سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۰ حدود ۳۰۰ میلیون یورو به ایران، افغانستان و پاکستان کمک کرده است. این در حالی است که بسیاری از پناهجویان افغانستانی در ایران حتی اجازه داشتن مدارک هویتی ندارند و به تبع آن از حقوقی مانند حق تحصیل، بیمه درمانی و سایر خدمات اجتماعی برخوردار نیستند، در حالی که بندهای متعددی از کنوانسیون‌ مربوط‌ به‌ وضع‌ پناهندگان‌ مصوب‌ ۲۸ ژوئیه‌ ۱۹۵۱ در ژنو، دولت‌ها را موظف به رعایت این حقوق در قبال پناهندگان کرده است.


• اشتراکات عمیق فرهنگی و زبانی ایران و افغانستان باعث شده تا ایران اولین مقصد پناهجویان افغانستانی در طول سال‌های دراز جنگ و بی‌ثباتی در این کشور باشد.


• زبان، تاریخ و فرهنگ در هم تنیده ایران و افغانستان می‌تواند روابط میان شهروندان این دو کشور را فارغ از مرز میان دو کشور تعریف کند. مرز و مرزهایی که آرزوهای هزاران علیرضا برای رسیدن به جهانی بدون جنگ را بر باد داده‌اند.


• تا پیش از آن روز اما اعمال نظارت نهادهای بین‌المللی بر رفتار جمهوری اسلامی با پناهجویان و تلاش برای روایت مشکلات آنان، می‌تواند کارآمدترین ابزار برای پایان دادن به آزار سازمان یافته پناهجویان افغانستانی در ایران باشد.


بی‌بی‌سی فارسی نیز در گزارش خبری اش به مباحث زیر پرداخته است:


• زارت امور خارجه افغانستان، اظهارات شکرالله بهرامی، رئیس سازمان قضایی نیروهای مسلح ایران را که گفته بود، "مرزبانی جمهوری اسلامی ایران هیچ دخالتی در خصوص مرگ اتباع افغانستان در مرز ایران و افغانستان (هریرود) نداشته است." دور از انتظار خوانده است.


• این در حالی‌است که بر اساس خبرگزاری ایرنا، حنیف اتمر سرپرست وزارت خارجه افغانستان که در راس یک هیات بلند پایه سیاسی، اقتصادی و امنیتی به تهران رفته ساعتی پیش با محمد جواد ظریف، وزیر خارجه ایران دیدار و گفتگو کرده است.


• به گفته سخنگوی وزارت امور خارجه ایران قرار است هیات دولت افغانستان در دو روز آینده با مقامات دولتی ایران در "چارچوب سند همکاری‌های جامع ایران وافغانستان" روی مسایل اقتصادی، مرزی، مهاجران، همکاری‌های رسانه‌ای، امنیتی، بهداشتی و کار گروه همکاری‌های آب و انرژی دیدار و گفتگو داشته باشد.


• به گزارش رسانه های ایران شکرالله بهرامی، رئیس سازمان قضایی نیروهای مسلح ایران دیروز گفته بود که "هیچ گونه سندی تاکنون دریافت نکرده‌ایم تا منجر به تشکیل پرونده" در مورد مرگ مهاجران افغان در مرز دو کشور شود و "اگر هم بخواهیم کسی را در این رابطه احضار کنیم باید ادله‌ای برای تفهیم اتهام داشته باشیم و ادله هم مستند باشد."


• در اعلامیه وزارت خارجه افغانستان که بامداد امروز( یکشنبه اول سرطان/ تیر) نشر شد، آمده است که "افغانستان تاسف و تاثر عمیق خویش را پیرامون اظهارات رئیس سازمان قضایی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران مبنی بر اینکه گویا جانب افغانستان مستنداتی را در مورد واقعه ۱۳ ثور دهنه ذوالفقار ارائه نکرده، ابراز می‌کند."


• وزارت خارجه افغانستان گفته است که کابل پیگیری‌های مستمر خود برای دریافت نتایج تحقیقات جانب ایران را با اسناد، شواهد و مدارک سپرده شده به هیأت دیپلماتیک آن کشور، از مجاری دیپلماتیک انجام داده و تا تامین عدالت این پیگیری‌ها را ادامه خواهد داد.


• اختلاف بر سر اسناد


• کابل و تهران بارها درباره اسنادی مبنی بر اینکه مرزبانان ایرانی در به رودخانه انداختن مهاجران افغان دست داشته‌اند، با هم اختلاف دارند. محسن بهاروند، معاون بین‌المللی و امور حقوقی وزارت امور خارجه ایران، قبل از این گفته بود که تحقیقات ایران نشان نمی‌دهد که اتفاق رخ‌داده در هریرود، حاصل مداخله نیروهای مرزبانی ایران باشد.


• او افزوده بود: "ما مدرکی پیدا نکردیم که این اتفاق در سوی ایران باشد. از سویی، سالانه ۵۰۰ هزار تردد غیرقانونی از مرزهای افغانستان به ایران انجام می‌شود و نیروهای مرزبانی ایران در یک رویه مشخص با متخلفان برخورد می‌کند."


• وزارت خارجه افغانستان همچنان گفته که یک هیأت حقیقت‌یاب دیگر زیر نظر شورای امنیت ملی افغانستان برای بررسی این حادثه به هرات سفر کرده و تمام اسناد، مدارک و شواهد را به دقت بررسی کرده است.


• دیروز نیز آقای بهرامی گفته که "اگر مسئولان افغانستان سندی دارند ارائه کنند و ما بدون اغماض رسیدگی می‌کنیم چرا که ما با افغانستان به عنوان کشوری برادر و مسلمان روابط خوبی داریم و برای ما انسان مهم است نه این که این انسانی که فوت شده تبعه کشور ماست یا تبعه کشور دیگر."


• " ما از برادرانمان در افغانستان می‌خواهیم که اگر دلیل و سندی ندارند این مسئله را خودشان مدیریت کنند تا منجر به تیره و تار شدن روابط نشود."

 

گفتنی است که در روزهای اخیر و پس از حواشی دنباله‌ی مرگ جرج فلوید، دولت آمریکا تلاش کرده است تا با بسیج همه‌ی امکانات خود به هجمه علیه وضعیت مهاجران افغان در ایران بپردازد. از برپایی تظاهرات در واشنگتن و لندن تا تحریک دولت افغانستان برای اتخاذ موضع در مقابل ایران، همه از جمله اقدامات ایالات متحده و متحدان آن هستند. اما فراتر از بازیگران، اصل بازی است. گزاره‌ها حاکی از آنست که تلاش‌های اخیر در تحریک و تهییج مهاجران افغان با هدف ایجاد بحران‌‌های امنیتی در ایران صورت پذیرفته است و در هدف‌گذاری حداقلی، تلاش می‌شود تا مهاجران پرشمار افغانی در ایران در التهابات امنیتی آینده از انفعال خارج شده و در نقش بازیگرانی فعال ظاهر شوند. رفع اتهام از نیروهای امنیتی و تشدید اقدامات پیشگیرانه در ورود اتباع غیرقانونی ضروری به نظر می‌رسد.

ارسال نظرات
پرونده ویژه
عناوین برگزیده
آخرین اخبار