جاسوسی که خود را گروگان نامید

اظهارات اخیر ژیائو وانگ جاسوس آمریکایی چینی تبار که چندی پیش از ایران خارج گردید، موجب شده تا رسانه های بین المللی، جمهوری اسلامی را به استفاده ابزاری ازگروگانگیری متهم نمایند.
کد خبر: ۵۷۴۰
تاریخ انتشار: ۲۵ خرداد ۱۳۹۹ - ۱۲:۴۹

به گزارش دیدار مدیا؛ «ژیائو وانگ» جاسوس دورگه چینی-آمریکایی که تحت پوشش پژوهشگر به ایران سفر کرده و بازداشت شده بود، پس از گذراندن سه سال و نیم در زندان اوین با یک زندانی ایرانی در آمریکا مبادله شد. وی پس از آزادی با فضاسازی علیه ایران گفته است که در زندان اوین به او گفته‌اند او یک «گروگان» است و باید اقرار کند که «جاسوس آمریکاست». این موضوع دستاویزی برای هجمه علیه نهادهای امنیتی ایران قرار گرفته است.

 

صدای آمریکا در گزارشی خبری تحت عنوان "ژیائو وانگ گروگان سابق جمهوری اسلامی: به من اتهام جاسوسی زدند چون می‌خواستند با آمریکا معامله کنند" مدعی شده است: «ژیو وانگ، شهروند آمریکایی که مدتی در ایران زندانی بوده است می‌گوید، ایرانی‌ها «به صراحت کامل به من گفتند که ما فقط نیاز داریم با آمریکا معامله کنیم». این دانش آموخته دانشگاه پرینستون روز پنجشنبه در گفت‌وگو با رادیو «ان پی آر» گفت: «آنها در این زمینه خیلی رک و صریح بودند ... آنها گفتند: ما می‌خواهیم پولمان را از ایالات متحده پس بگیریم. ما می‌خواهیم زندانیان‌مان برگردند، و برای این که آن اتفاق‌ها بیافتد، تو باید یک جاسوس باشی».

 

آقای وانگ گفت که مقام‌های ایرانی تهدید کردند که اگر او اعتراف نکند همسر و پسرش را نخواهد دید. برای همین آنها خیلی راحت به او دستور دادند به انگلیسی و فارسی بنویسد که جاسوس بوده است.او در توضیح گفت: «یک جمله ... من برای ایالات متحده جاسوسی می کردم! همین».

 

این شهروند آمریکایی چینی‌تبار در ادامه تصریح کرد: «من یک گروگان بودم». او اضافه کرد: «آنها موضوع را خیلی روشن کردند. آنها از واژه "گروگان" استفاده نکردند، اما با توجه به توصیفی که از وضعیت داشتند، من یک گروگان بودم. آنها به من گفتند: مهم نیست که تو چه کار کرده‌ای، ما می دانیم تو چه کرده‌ای؛ مهم این است که تو یک جاسوس هستی، و برای همین ما می‌توانیم با ایالات متحده معامله کنیم».

 

تحلیلگران غربی بارها گفته‌اند که جمهوری اسلامی از افراد دو تابعیتی به عنوان گروگان استفاده می‌کند تا از دولت‌های غربی پول و امتیاز بگیرد. وزارت خارجه ایالات متحده بارها بازداشت بی‌دلیل و خودسرانه شهروندان آمریکا و کشورهای دیگر، از جمله ایرانیان دوتابعیتی، توسط رژیم جمهوری اسلامی را محکوم کرده و خواستار آزادی بلافاصله و بی قید و شرط آنها شده است.»

 

این رسانه آمریکایی در گزارشی مشابه و به نقل از پمپئو می نویسد: «مایک پمپئو، وزیر خارجه ایالات متحده آمریکا، در مورد دیگر گروگان‌هایی که در حال حاضر در ایران هستند گفت تلاش‌ها برای آزادی آن‌ها و بازگرداندن‌شان به خانه ادامه دارد. وزیر خارجه آمریکا روز پنجشنبه ۲۲ خرداد در گفت‌‌وگویی اعلام کرد: «ما به روشنی مشخص کرده‌ایم که برای آزادی گروگان‌ها [هیچ پولی] نمی‌پردازیم. و متقاعد کردن ایرانی‌ها که بدانند [آزاد کردن گروگان‌ها] کار درستی است، از طریق فعالیت شدید دیپلماتیک بوده است.»

 

مایک پمپئو افزود: «تمرکز ما بر این قرار دارد که افراد باقی‌مانده - آن معدود [گروگان‌هایی] که هنوز در ایران هستند - را تحویل بگیریم و در اولین فرصت به خانه بازگردانیم.»

 

به گزارش صدای آمریکا: «در حال حاضر چندین شهروند آمریکایی مانند سیامک و باقر نمازی و مراد طاهباز، و چند شهروند غیرآمریکایی مانند نازنین زاغری رتکلیف، احمدرضا جلالی، انوشه آشوری، و کایلی مور گیلبرت، در ایران زندانی هستند.

 

وزارت خارجه ایالات متحده بارها بازداشت بی‌دلیل و خودسرانه شهروندان آمریکا و کشورهای دیگر، از جمله ایرانیان دوتابعیتی، توسط رژیم جمهوری اسلامی را محکوم کرده و خواستار آزادی بلافاصله و بی قید و شرط آنها شده است.

 

تحلیلگران غربی می‌گویند جمهوری اسلامی از افراد دو تابعیتی به عنوان گروگان استفاده می‌کند تا از دولت‌های غربی پول و امتیاز بگیرد.»

 

دویچه‌وله فارسی نیز در گزارشی خبری با تیتر "ژیائو وانگ: در اوین گفتند ما به معامله با آمریکا نیاز داریم" موارد زیر را مطرح نموده است:


• ژیائو وانگ، دانشجوی آمریکایی چینی‌تبار دکترای تاریخ در دانشگاه پرینستون که به مدت ۱۲۱۷ روز در ایران زندانی بوده می‌گوید، در ایران به "گروگان" گرفته شده بود.


• او در دسامبر سال ۲۰۱۹ با میانجی‌گری دولت سوئیس، حافظ منافع آمریکا در ایران با مسعود سلیمانی، پژوهشگر سلول‌های بنیادی که در آمریکا به اتهام "دور زدن تحریم‌ها علیه ایران" زندانی بود، مبادله شد.


• ژیائو وانگ در گفت‌وگو با رادیو همگانی ملی آمریکا (npr) که پنج‌شنبه ۲۲ خرداد (۱۱ ژوئن) پخش شد گفته است که وقتی به سلول انفرادی زندان اوین منتقل شد مأموران به صراحت به او گفتند که باید به جاسوسی برای آمریکا اقرار کند در غیر این صورت آزاد نخواهد شد. آن‌ها به او گفتند که "یک گروگان" است.


• وانگ در سال ۲۰۱۶ برای تحقیق در مورد روابط ایران با قدرت‌های استعماری در دوران پادشاهان قاجار به ایران سفر کرد. او ایرانیان را مردمی خونگرم و مهمان‌نواز توصیف کرده تا حدی که وقتی مأموران جلوی تحقیقات او را گرفتند در ابتدا زیاد نگران نبود و فقط فکر می‌کرد، ممکن است او را از کشور اخراج کنند.


• مأموران ابتدا از او سؤال‌هایی پرسیدند و گذرنامه‌اش را گرفتند. بعد از چند هفته به او گفتند باید وسایلش را جمع کند و با آن‌ها به فرودگاه برود. اما برخلاف انتظار خودروی آن‌ها به جای جنوب راهی شمال تهران و زندان اوین شد.


• او را در یک سلول انفرادی حبس کردند. وانگ این تجربه را "دیوانه‌کننده" توصیف کرده و گفته است که به زودی اراده خود را از دست داد؛ مدام گریه می‌کرد و فریاد می‌کشید.


• مأموران به او گفتند: «مقاومت فایده ندارد. ما به معامله ‌با آمریکا نیاز داریم. و اگر شما اقرار نکنید ما هیچ موردی نداریم و نمی‌توانیم معامله‌ای انجام دهیم. بنابراین شما این‌جا می‌مانید. شما به انفرادی برمی‌گردید تا زمانی که اقرار کنید.»


• او می‌گوید، آن‌ها خیلی صریح و بی‌پرده در این مورد حرف زدند و گفتند: «ما نیاز داریم که پولمان را از آمریکا پس بگیریم. ما می‌خواهیم زندانیان ایرانی به کشور برگردند. سخت شگفت‌زده شدم وقتی از من خواستند یک جمله را به زبان فارسی و انگلیسی بنویسم. یک جمله که بگوید من جاسوس ایالات متحده هستم.»


• بعد از نوشتن جمله او باید آن برگه را امضا می‌کرد و اثر انگشت خود را بر آن می‌گذاشت. توضیح دیگری لازم نبود.


این رسانه آلمانی در گزارشی دیگر و به نقل از سخنگوی وزارت امور خارجه می نویسد: « عباس موسوی، سخنگوی وزارت امور خارجه از احتمال تبادل بیشتر زندانیان بین ایران و آمریکا خبر داد. موسوی گفت که برخی از کشورها از جمله دولت سوئیس برای تحقق این امر دست به تلاش‌هایی زده‌اند.


سخنگوی وزارت امور خارجه به تلاش‌های کشور سوئیس در زمینه آزادی زندانیان اشاره کرد و گفت: «تعداد زندانیان آمریکایی به دلیل مشکلات امنیتی در ایران مشخص است همچنین با توجه به حسن نیت برخی کشورها از جمله سفیر و دولت سوئیس پیشنهادی برای آزادسازی این افراد از بعد انسان‌دوستانه مطرح شد و ما نیز به این تلاش‌ها توجه کردیم و اقداماتی انجام شد.»


اظهارات سخنگوی وزارت امور خارجه دو روز پس از موضع‌گیری قوه قضاییه و خواست این وزارتخانه برای "هماهنگی تصمیمات" در این باره با قوه قضاییه مطرح شده است.


غلامحسین اسماعیلی، سخنگوی قوه قضاییه ایران در نشست خبری سه‌شنبه ۲۰ خرداد با اشاره به موضوع تبادل زندانی میان ایران و آمریکا اظهار داشت که دلیل بازداشت مایکل وایت شهروند زندانی آمریکا در ایران "شاکی خصوصی" بود و او پس از "جلب رضایت شاکی خصوصی و پرداخت غرامت" و با توجه به سابقه پرونده پزشکی‌‌اش آزاد شد.


دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا نیز به مقامات جمهوری اسلامی توصیه کرده بود برای مذاکره بر سر یک "توافق بزرگ" منتظر انتخابات ریاست جمهوری ایالات متحده در ماه نوامبر نباشند زیرا در هر صورت او "پیروز این انتخابات" خواهد بود.


در ایران هنوز تعدادی از زندانیان آمریکایی و سایر کشورهای غربی محبوس هستند. اکثر این زندانیان تابعیت دوگانه ایران و آمریکا را دارند. جمهوری اسلامی ایران هرازگاهی برخی از این زندانیان را با کشورهای دیگر معاوضه می‌کند، رویکردی که در کشورهای غربی از آن به عنوان گروگان‌گیری یاد می‌شود.»


ایران اینترنشنال نیز در گزارشی خبری پیرامون این مسئله آورده است که: «کاظم موسوی، نماینده اردبیل در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه «تبادل زندانی‌ میان ایران و آمریکا یک مکانیسم دارد که وزارت اطلاعات و قوه قضاییه آن را تعیین می‌کنند»، گفت: تبادل زندانیان بین ایران و آمریکا در قالب کمک‌های بشر دوستانه است و نه فتح بابی برای مذاکره.


نماینده اردبیل در مجلس یازدهم درباره احتمال منتهی شدن تبادل زندانیان بین ایران و آمریکا به مذاکره، گفت: تبادل زندانی‌ها چه آنهایی که در ایران محبوس هستند و چه آنهایی که در آمریکا در حبس قرار دارند، یک مکانیسم دارد که وزارت اطلاعات و قوه قضاییه آن را تعیین می‌کنند و این کار بشردوستانه در بین مردم دنیا مرسوم است اما در پاسخ به این نگرانی که آیا این کار فتح بابی برای روابط آمریکا می‌شود باید گفت که خیر، اینگونه نیست.


موسوی با بیان اینکه «با آمریکا نشستن و مذاکره کردن هیچ فایده‌ای ندارد، در قضیه برجام همه دنیا دیدند چه اتفاقی افتاد» و از طرفی هم «نظرات رهبر جمهوری اسلامی در این مسائل و سیاست خارجی برای ما فصل‌الخطاب است»، افزود که ما با آمریکا کنار نمی‌آییم؛ چرا که این کشور دشمن اصلی و سرسخت ماست.


نماینده اردبیل با بیان اینکه «قبل از بیماری کرونا جوان‌های ما طوری به اروپا آمریکا نگاه می‌کردند که انگار آنجا زندگی جور دیگری است»، گفت که «امروز کسانی که آنجا هستند، به کشور باز می‌گردند و جوانان ما روی دیگر زندگی در این کشورها را دیده‌اند.»


رادیو پیام اسرائیل در گزارشی مشابه به مسائل زیر پرداخته است:


• با آن که رژیم ایران مرتبا ادعا می کند که با آمریکا وارد گفتگو نشده و در گذشته نیز مذاکرۀ با آن کشور نداشته، اکنون دوباره پیشنهاد می کند که دو کشور برای مذاکره به هدف مبادله زندانیان وارد گفتگو شوند.


• عباس موسوی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران از احتمال تبادل بیشتر زندانیان بین ایران و آمریکا خبر داد و گفت: «تعداد زندانیان آمریکایی به دلیل مشکلات امنیتی در ایران مشخص است همچنین با توجه به حسن نیت برخی کشورها از جمله سفیر و دولت سوئیس پیشنهادی برای آزادسازی این افراد از بعد انسان‌دوستانه مطرح شد و ما نیز به این تلاش‌ها توجه کردیم و اقداماتی انجام شد.


• موسوی، در ادامه افزود: ایران تا به حال نیز بارها برای این‌که مبادله زندانیان با آمریکا “چگونه و در چه قالب‌هایی” باشد آمادگی خود را ابراز کرده است.


• یادآور می شود اظهارات سخنگوی وزارت خارجه دو روز پس از موضع‌گیری قوه قضاییه و خواست این وزارتخانه برای “هماهنگی تصمیمات” در این باره با قوه قضاییه مطرح شده است.


• غلامحسین اسماعیلی، بیشتر در این زمینه گفته بود: قوه قضاییه برای کمک به “برخی از همکاران ما در آمریکا از جمله دکتر عسگری و دکتر طاهری که در آمریکا محبوس بودند” با آزادی مایکل وایت موافقت کرد.


• اسماعیلی همچنین به مقامات دولت تذکر داده بود که آقایان در بخش‌های مختلف جایگاه خود و جایگاه قوه را بدانند و بدون هماهنگی با این قوا وعده آزادی همه اتباع بیگانه را به دیگران ندهند.


• مجید طاهری، به اتهام دور زدن تحریم‌های آمریکا به مدت ۱۸ ماه در بازداشت بود. که سرانجام با مایکل وایت شهروند آمریکایی زندانی در ایران مبادله شد و به ایران بازگشت.


• سال گذشته نیز ژائو وانگ، یک شهروند آمریکایی را که به اتهام جاسوسی به سه سال حبس در ایران محکوم شده بود، با مسعود سلیمانی معاوضه کرد. سلیمانی نیز به نقض تحریم‌های آمریکا متهم شده بود.


• در همین رابطه برایان هوک، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران نیز گفته است: “شمار بیشتری از شهروندان آمریکایی که در خارج به اشتباه بازداشت شده‌اند آزاد خواهند شد”. هوک تاکید کرد که “درهای دیپلماسی برای مذاکرات گسترده‌تر با ایران” درباره برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی و سایر موضوعات باز است اما تاکنون این مذاکرات “محدود به آزادی و معاوضه زندانیان” بوده است.


• در ایران هنوز تعدادی از زندانیان آمریکایی و سایر کشورهای غربی به گروگان گرفته شده اند تا با مجرمین حکومت ایران مبادله شوند.اکثر این زندانیان تابعیت دوگانه ایران و آمریکا را دارند.


ایندیپندنت فارسی نیز در یادداشتی به قلم آزاده افتخاری با عنوان "عدم تناسب اتهام در مبادله زندانیان: متهم به «جاسوسی» در مقابل متهم به «نقض تحریم»"، می نویسد: «ژیو وانگ، شهروند آمریکایی چینی‌تبار شش ماه پس از آزادی از زندان اوین جمله آشنایی به زبان آورده است: «در ایران گروگان بودم». او که در زمان دستگیری در تابستان ۱۳۹۵ دانشجوی دانشگاه پرینستون بود، بر این باور است که بیش از سه سال در زندان باقی ماند، «چون مقامات ایران امیدوار بودند از او در مذاکرات با آمریکا استفاده کنند.»


این نخستین بار نیست که یک شهروند خارجی یا دو تابعیتی پس از آزادی از ایران چنین جمله‌ای را به زبان می‌آورد. تابستان گذشته بود که نزار زکا، شهروند لبنانی مقیم آمریکا پس از بازگشت به لبنان در برابر دوربین رسانه‌ها تاکید کرد که «طی بازداشت خودسرانه در ایران به گروگان گرفته شد و محاکمه‌ای نمایشی» برای او برگزار شد.


جیسون رضائیان خبرنگار روزنامه واشینگتن پست که یکی از زندانیان آزاد شده در جریان اجرای برجام بود نیز بابت گروگان گرفته شدن در ایران درخواست غرامت یک میلیارد دلاری کرد.


نمونه‌های متعددی از شکایت و درخواست غرامت از جمهوری اسلامی از سوی افرادی وجود دارد که می‌گویند در ایران «نه زندانی، بلکه گروگان» بوده‌اند.


ژان ایو لودریان، وزیر امور خارجه فرانسه از جمله مقاماتی است که اخیرا به صراحت زندانی شدن فریبا عادل‌خواه، استاد دانشگاه ایرانی‌فرانسوی را «بازداشتی با انگیزه سیاسی» توصیف کرد.


اما مقامات جمهوری اسلامی در مورد اتباع خارجی یا دو تابعیتی‌هایی که اغلب به اتهام جاسوسی در ایران زندانی هستند، ادعای دیگری دارند. آنها بر درستی اتهام‌های وارده تاکید داشته و جرم را اثبات شده می‌دانند. البته در زمان «مبادله» یا «معامله» سنگینی اتهام‌های وارد شده به این زندانیان زیر سایه «رافت اسلامی» و «انسان‌دوستی» به فراموشی سپرده می‌شود.»


ایندیپندنت در ادامه گزارشش می نویسد: «آنچه در روند مبادله اتباع خارجی یا دوتابعیتی زندانی در ایران با زندانیانی ایرانی یا در ازای دریافت پول و دیگر امکانات جلب توجه می‌کند، عدم تناسب اتهام‌های آنها است.

 

در حالی که اغلب زندانیانی که ایران آزاد می‌کند با اتهام‌های سنگین جاسوسی و همکاری با «دول بیگانه» مواجه هستند، اغلب زندانیان ایرانی که با آنها مبادله شده‌اند، متهم به نقض تحریم‌ها بوده‌‌اند.

 

اکنون این پرسش مطرح است که آیا آمریکا اتباع خارجی که جرم آنها در جاسوسی به اثبات رسیده را با افرادی با اتهام‌هایی نظیر قاچاق مبادله می‌کنند؟


نگار قدس کنی، رضا دهباشی، مسعودی سلیمانی، جلال روح‌الله نژاد، سیروس عسگری و مجید طاهری از جمله شهروندان ایرانی هستند که در یک سال اخیر از زندان‌های آمریکا، استرالیا یا فرانسه آزاد شده‌اند. اتهام همه آنها نقض تحریم‌های آمریکا علیه ایران است.

 

در یک سال گذشته نزار زکا، ژیو وانگ، رولان مارشال و مایکل وایت، اتباع لبنان، آمریکا و فرانسه متهم به جاسوسی یا اقدام علیه امنیت ملی از ایران آزاد شدند.

 

آزادی آنها با چنین اتهام‌هایی، سابقه این روند در گذشته و چشم‌انداز آن و نیز ابراز تمایل آشکار تهران به مبادله زندانیان، به گمانه‌زنی‌ها در مورد انگیزه این بازداشت‌ها دامن می‌زند.

 

ژیو وانگ در گفتگو با «ان‌پی‌آر» به این نکته اشاره می‌کند که مقامات در تهران به اینکه «او چه می‌داند و چه نمی‌داند» توجهی نشان نمی‌دادند، بلکه به روشنی به او گفتند که «ما یک توافق با آمریکا می‌خواهیم، پولمان را می‌خواهیم، زندانی‌های‌مان را می‌خواهیم و برای تحقق آن تو باید یک جاسوس باشی.»


نازنین زاغری رتکلیف، کایلی مور گیلبرت، فریبا عادلخواه، باقر و سیامک نمازی و مراد طاهباز نام‌های آشنایی هستند که اغلب دوره ۱۰ ساله حبس «حکم متداول قوه قضاییه برای اتهام جاسوسی و اقدام علیه امنیت ملی» را می‌گذرانند. تهران نیز فهرست زندانیانی که خواستار آزادی آنها است را به آمریکا ارایه داده است.

 

عباس موسوی، سخنگوی وزارت امور خارجه سال گذشته و قبل از مبادله‌های اخیر تعداد آنها را ۲۰ نفر اعلام کرده بود.

 

امین حسن‌زاده، مجید قربانی، احمدرضا محمدی دوستدار، بهروز بهروزیان، مهدی هاشمی، مهین مجتهدزاده، بهزاد پورقناد، علی صدر هاشمی‌نژاد، عماد واعظ، پوران آزاد، حسن‌علی مشیرفاطمی، علیرضا جلالی؛ از جمله این نام‌ها هستند. اغلب آنها در فاصله سال‌های ۱۳۹۶ تا ۱۳۹۸ و به اتهام‌ دور زدن تحریم‌ها یا انتقال اطلاعات حساس به ایران بازداشت شده‌اند.

 

اتهام‌هایی که از نگاه تهران «واهی» است و «گروگان‌گیری» محسوب می‌شود. جیسون رضائیان در طلب غرامت از حکومت ایران به سابقه ۴۰ ساله گروگانگیری اشاره کرده و امیدوار است این اقدام مانع گروگان‌گیری‌های بعدی باشد.

 

متقاعد کردن تهران برای دست کشیدن از این استراتژی نهادینه شده و گاه جایگزین دیپلماسی، اگر غیر‌ممکن نباشد، بسیار دشوار خواهد بود.»

 

نکته قابل اهمیت در این میان آنکه هجمه علیه ایران ذیل اتهام «گروگان‌گیری ایران از دو تابعیتی‌ها یا توابع آمریکایی و اروپایی به منظور تبادل با زندانیان امنیتی و ناقضان تحریم‌ها علیه ایران در اروپا و آمریکا» از دیرباز مطرح می‌شده است اما هر بار با آزادسازی یکی از محکومان امنیتی زندانی در ایران که در فرآیند تبادل زندانیان واقع شده است، این متهمان با اظهاراتی دروغین موجب بدبینی افکار عمومی جهان علیه ایران می‌گردند. می‌توان هدف عمده این اقدامات را: 1)اعتبارزدایی از واقعیت «جاسوسی اروپا و امریکا از ایران» تحت عناوین محیط زیستی، گردشگری و حقوق بشری 2)ایجاد بدبینی در افکار عمومی فعالان مدنی در جهان نسبت به ایران 3)فراهم آوردن زمینه‌ی نفوذ مجدد در ساختارهای تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری ایرانی 4)بالا بردن هزینه بازداشت نفوذی‌ها و جاسوسان برای نهادهای امنیتی ایران 5)فراهم آوردن زمینه وضع تحریم‌های جدید به بهانه‌های حقوق بشری در ایران 6)شناسایی افراد دارای ظرفیت برای همکاری با ایالات متحده، نهادهای امنیتی و دستگاه‌های جاوسی غربی به منظور پی‌ریزی برنامه‌های ضدامنیتی و آشوب‌های آتی ارزیابی نمود.

اخبار مرتبط
ارسال نظرات
پرونده ویژه
عناوین برگزیده
آخرین اخبار